Hoe wordt de hitparade gemaakt?
De tipparade, een buitenbeentje
De kwaliteit is nog verbeterd
Synergie met de media
Ultratop is een vzw (vereniging zonder winstoogmerk) die ontstaan is op initiatief van de Belgische muziekindustrie, die wordt vertegenwoordigd door BEA. Doordat Ultratop door de muziekindustrie zelf wordt gepatroneerd, is het de enige officiële Belgische hitparade. Het is dan ook de bedoeling om de best mogelijke hitparade te produceren. In de periode voor Ultratop gebeurde dat via een telefonische enquête door een deurwaarder, daarna op basis van de door de industrie opgegeven leveringen. Geen van beide systemen gaf een juist beeld van de verkopen. De antwoorden op de telefonische enquête waren niet alleen gemakkelijk te manipuleren, maar ook altijd subjectief. Men herinnert zich gemakkelijker de recente verkopen, minder die van het begin van de week. Daarom werd eind 1994 een nieuw systeem opgestart waarbij enkel rekening wordt gehouden met de gecontroleerde verkopen van de winkels zelf. Om de hitparade zo objectief mogelijk te maken, werd de deskundigheid van AC Nielsen ingeroepen. Zij stelden tot en met 2006 de hitparade samen op basis van in de winkels en legale downloadplatforms verkochte muziekdragers. Vanaf 2007 nam GfK de fakkel over.Ultratop is de enige gecontroleerde Belgische hitparade die gebaseerd is op de in de winkels verkochte geluidsdragers en geeft dus als enige een juist beeld van de Belgische verkopen.
Wekelijks worden de verkoopcijfers verzameld bij een selectie van zowel onafhankelijke verkopers, ketens als grootwarenhuizen. Alle winkels die hun verkopen op een degelijke manier kunnen doorgeven, zijn opgenomen. Zo komen we tot een representatief aantal verspreid over het land. De geselecteerde winkels (in totaal ongeveer 500) noteren hun verkopen via een eigen scanningsysteem. Wekelijks wordt er op zaterdag (of zondag voor enkelen) afgesloten. Die informatie moet eerst nog gezuiverd en gerangschikt worden. Verdachte of onregelmatige verkopen worden verwijderd via een anti-fraude procedure. Kunstmatige aankopen of andere pogingen om de hitparade toch nog te manipuleren, zijn vergeefse inspanningen. Vermits sommige geluidsdragers meerdere referenties hebben, worden al deze referenties door de computer aan elkaar gekoppeld. Uiteraard zijn alle verkopen van medewerkende winkeliers en downloadplatforms ten zeerste confidentieel. De gegevens resulteren in een Vlaamse en een Franstalige versie van de Ultratop en in de diverse deellijsten.
De tipparade wordt als enige van de ultratoplijsten anders samengesteld. Vermits een tipparade vooral een signaalfunctie heeft, moet een brede waaier van nieuwe singles hier een kans krijgen. Deze lijst is een combinatie van verkoop en airplay. Nielsen Music Control is een internationale firma die zich bezighoudt met allerhande studies i.v.m. airplay op de radio- en tv-zenders in zowat de hele wereld. Via satellietstralen wordt opgevangen wanneer een liedje gedraaid wordt, op welke zender en op welk tijdstip. Vervolgens worden door de computer berekeningen gedaan en worden de gemeten plays gekoppeld aan de luisterdichtheid. Zo ontstaan de airplay charts die wekelijks worden samengesteld per land, per regio, per taal,… met de Europese top 100 als hoogtepunt. Voor België worden de Nielsen Music Control-metingen sinds 1998 door Ultratop gecoördineerd. Voor Vlaanderen worden momenteel MNM, Studio Brussel, Radio 1, Radio 2, Topradio, Q, 4FM, FM Brussel, Nostalgie, RGR, TMF, Jim en MTV NL gemeten. In Wallonië zijn dit Radio Contact, Bel RTL, NRJ, Fun, Pure FM, Viva Cité, Classic 21, La Première, Mint, Nostalgie, MCM, Club RTL en MTV FR. Uiteraard wordt de samenstelling van dit panel regelmatig geëvalueerd. Alle liedjes worden met een bestand in de computer vergeleken. Zo maakt Nielsen Music Control per zender (en per regio) een airplay-hitparade op. De resultaten daarvan tellen mee voor de tipparade, die dus het resultaat is van verkopen en van het aantal keren dat een cd op de radio/tv werd gespeeld gekoppeld aan het aantal luisteraars. De single moet wel commercieel beschikbaar zijn, vooraleer hij in de tipparade mag. Op basis van airplay alleen charten in de tiplijst kan dus niet, alleen op basis van verkoop wel.
Voortdurend probeert Ultratop zijn lijsten te verbeteren. Dat gebeurt door kleine of grote aanpassingen aan het systeem. In 1997 werd de kwaliteit verbeterd door een versnelling van de hitparade. Waar er vroeger twee weken waren tussen het afsluiten van de verkopen en de uitzendingen op de radio, gebeurt nu de verwerking én het maken van de ultratopposter in één week tijd. De hitparade bereikt de winkeliers, radioluisteraars en tv-kijkers dus een week sneller. De verkopen worden op zondag afgesloten, woensdag worden de charts bekendgemaakt en zaterdag worden ze uitgezonden.Een andere belangrijke stap was de start van de Ultratop dance chart in september 1996. Aanvankelijk was de danslijst een samenstelling van de meest dansbare platen uit de mainstream chart, in dezelfde volgorde opgesteld. Op vraag van de danslabels en door de massale belangstelling voor de huidige dansmuziek werden gespecialiseerde danswinkels gecontacteerd en wordt de danslijst alleen bepaald door de bij hen gemeten verkopen. Het systeem loopt op dezelfde manier als de andere Ultratop charts. Uiteraard werken we hier met een kleiner aantal winkels, die bovendien allemaal gespecialiseerd zijn in andere dansgenres, wat het moeilijker maakt een volledig representatieve lijst te maken. Daarom lieten we zelf een geautomatiseerd winkelsysteem ontwikkelen en werden meer winkels toegevoegd aan het winkelpanel. Aanvankelijk werd de danslijst door Studio Brussel uitgezonden, vervolgens door C-Dance en sinds begin 2005 zit hij op de belangrijkste dansradio van Vlaanderen, Topradio. Op die manier komt de populaire danslijst dus rechtstreeks bij zijn doelgroep terecht.
Speciaal voor Studio Brussel werd begin 2001 ook een 'alternatieve' album top 50 opgestart.
In 2004 werd de albumlijst gesplitst in full price- en mid price-lijsten. Daarmee hebben we ingespeeld op de veranderende muziekmarkt. Zodra albums onder een bepaalde ppd-grens zakken, verhuizen ze voorgoed naar de mid price-lijst. Op deze manier vindt nieuw talent weer sneller de weg naar de gewone albumlijst en wordt de lijst interessanter.
In de lente van 2004 werd de muziek-dvd chart opgestart. Na de opgang van de dvd in het algemeen, was ook de muziek-dvd aan een opmars begonnen. Doordat de verkopen de hoogte inschoten en het aanbod steeds uitbreidde, volgde Ultratop dat signaal door er een wekelijkse lijst van te maken.
Om 10 jaar Ultratop te vieren werd eind 2005 met succes een meer dan 600 pagina's tellend jubileumboek uitgebracht, waarin aandacht voor:
- Alle hits uit de Vlaamse en Waalse album top 100, single top 100 en airplay top 200
- 5.882 artiesten, 15.282 singles, 5.457 albums
- Alle volledige jaarlijsten
- Alle nummer 1-hits
- Allerlei trivia en records
- Foto's van en uitleg over de belangrijkste artiesten
Voor de samenstelling van de charts werd een gedragscode opgesteld. Daarin zitten algemene en per chart specifieke regels vervat. Zo kan je perfect weten welke titels voor welke chart in aanmerking komen, wanneer een cd naar de mid price chart verhuist, wanneer een album in de alternatieve album top 50 wordt toegelaten, kan je de regels i.v.m. signeersessies en verkoopstimulerende evenementen raadplegen en kan je zien hoe de danslijst wordt samengesteld. Omdat het maken van charts geen stilstaand fenomeen is en met zijn tijd mee moet, wordt de code regelmatig aangepast. Voor een update van de gedragscode neem je best even contact met ons op.
De Ultratop krijgt heel wat aandacht in de media. Meer dan twee miljoen mensen luisteren wekelijks naar Ultratop op de diverse radiostations of kijken naar de televisie. Je kan ze elke week volgen op de verschillende zenders van de VRT, Topradio, TMF en RTL. Hierbij even de huidige uitzenduren:
| Vlaanderen | ||
| MNM: | Ultratop 50 singles: | zondag 12u - 15u |
| Radio 2: | Ultratop 50 albums: | zaterdag 18u - 20u |
| Vlaamse Ultratop 10: | zondag 14u | |
| Studio Brussel: | Ultratop 50 singles: | zaterdag 10u - 12u |
| Topradio: | Ultratop 30 dance: | zaterdag 15u - 18u |
| TMF: | Ultratip 50 singles: | zondag 15u - 18u en woensdag 14u - 17u |
| Ultratip 30 singles: | zaterdag 14u - 15u30 en woensdag 12u30 - 14u |
|
| Ultratop Retro: | zaterdag 19u - 20u | |
| Wallonië | ||
| Radio Contact: | Ultratop 40 singles: | zaterdag 12u - 14u |
| Ultratop 50 albums: | zondag 15u - 16u | |
| Plug TV: | Ultratop 40 singles: | zaterdag 16u15, maandag 15u50, maandag 23u, dinsdag 14u55 |
Bovendien worden de charts ook wekelijks afgedrukt in bijna alle kranten en een aantal magazines. Naast de speciale ultratopfolder, die sinds onze start elke vrijdag gratis in de winkel lag en begin 2006 werd vervangen door een winkelposter, hebben we ook onze eigen websites. Elke vrijdagavond worden de nieuwe Vlaamse en Waalse hitparades aangepast. Bovendien vind je er ook links naar sites van platenfirma's, artiesten, radiostations, buitenlandse charts, wekelijkse releases, hitanalyses, jaarlijsten e.a. en worden er elke week wedstrijden georganiseerd. Surf eens naar www.ultratop.be voor de Vlaamse site en Waalse site. Je kan er de aanpassingen van de uitzenduren volgen, geluidsfragmenten beluisteren, reviews over nummers schrijven, deelnemen aan het hitbeursspel, chatten, zoeken in onze hitarchieven en al onze charts raadplegen, nl. De singles top 50, album top 50, tip 30, dance top 30, top 20 compilaties, alternatieve album top 50, Vlaamse Ultratop 10, dvd top 10, mid price top 20, Belgische album top 20. Geïnteresseerden kunnen ook tegen betaling een abonnement op de charts nemen en ze per e-mail ontvangen. In 2008 gingen we ook van start met een succesvolle nieuwsbrief die ondertussen voor veel muziekliefhebbers een vaste waarde is geworden.Dat het systeem dat Ultratop hanteert, veel geld kost, staat buiten kijf. De platenfirma's kunnen lid worden van Ultratop door een vastgestelde bijdrage te leveren. De majors betalen het grootste deel van de koek en de kleinere firma's betalen een kleinere bijdrage. Momenteel zijn 27 platenfirma's lid van Ultratop, die samen voor meer dan 95% van de Belgische cd-verkoop verantwoordelijk zijn. Alle leden hebben recht op dezelfde voordelen: een plaats in de Algemene Vergadering, een verkiesbare plaats voor de Raad van Bestuur, de verslagen van de Raad van Bestuur, wekelijks langere en meer gedetailleerde lijsten, wekelijks snellere lijsten (woensdagmiddag), trimester- en semester- en jaaroverzichten, extra statistische info, een voordeliger advertentietarief op de ultratopposter, de voordeligste tarieven bij Nielsen Music Control, een abonnement op de ultratopposters, een hitboek, een persoonlijke login en paswoord van de webtool waarop alle gemeten verkopen te raadplegen zijn en een gratis link op de ultratopsite. Daarnaast ging Ultratop een contract met de VRT/TMF/Topradio in Vlaanderen en RTL/Contact in Wallonië aan, waardoor zij de exclusiviteitsrechten hebben om de charts van Ultratop uit te zenden.
